วันสารทจีน 2569 ไหว้วันไหน ประวัติ และของไหว้มีอะไรบ้าง

ประเพณีวันสารทจีน หรือที่รู้จักกันในชื่อเทศกาลไหว้บรรพบุรุษ เป็นหนึ่งในประเพณีสำคัญที่ชาวจีนสืบทอดต่อกันมาอย่างยาวนาน มีเป้าหมายเพื่อแสดงความกตัญญูรำลึกถึงบรรพบุรุษที่ล่วงลับ ลูกหลานจะจัดเตรียมอาหารคาวหวาน กระดาษเงินกระดาษทอง เสื้อผ้า และของใช้ต่าง ๆ เพื่อนำไปเซ่นไหว้บรรพบุรุษบริเวณสุสาน

วันสารทจีน คือวันไหน

วันสารทจีน หรือที่เรียกอีกชื่อว่า เทศกาลสารทจีน (Sart Chin Day หรือ Ghost Festival หรือ Spirit Festival) ตรงกับวันที่ 15 เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติของจีน ซึ่งโดยทั่วไปจะช้ากว่าปฏิทินจันทรคติไทยประมาณ 2 เดือน สำหรับปี 2569 วันสารทจีนตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569 และวันจ่าย หรือวันเตรียมของไหว้จะอยู่ก่อนหน้านั้นในวันที่ 26 สิงหาคม 2569

ซึ่งในปฏิทินจันทรคติไทย วันสารทจีนจะตรงกับวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 9 โดยในวันสำคัญนี้ชาวจีนจะประกอบพิธีเซ่นไหว้เพื่อแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ และถือเป็นช่วงเวลาที่ “ประตูนรก” เปิดให้วิญญาณทั้งหลายมารับผลบุญจากลูกหลาน

ความหมายและการเรียกชื่อวันสารทจีน

วันสารทจีนในภาษาจีนเรียกว่า Zhongyuan Jie (เทศกาลจงเยฺวี๋ยน) ซึ่งตรงกับวันเพ็ญ 15 ค่ำเดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติ เป็นวันที่ทุกครอบครัวจัดพิธีบูชาบรรพบุรุษด้วยความเคารพ บางครั้งจึงเรียกว่าวัน Gui Jie (กุ่ยเจี๋ย) หรือ Wangren Jie (หวางเหรินเจี๋ย) โดยคำว่า “Gui” หมายถึง ผี หรือผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ส่วน “Wangren” หมายถึงคนตาย และ “Jie” หมายถึง เทศกาล ดังนั้น Gui Jie หรือ Wangren Jie จึงแปลว่า เทศกาลเซ่นไหว้ผู้ล่วงลับ

ประวัติและความสำคัญของวันสารทจีน

ประเพณีสารทจีนเป็นวันที่ลูกหลานแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว พร้อมกันนี้ยังเป็นวันที่ประชาชนทำกิจกรรมร่วมกันอย่างพร้อมหน้ายิ่งขึ้น วันสารทจีนถือเป็น “เดือนผี” ที่เปิดประตูนรกให้วิญญาณได้รับบุญกุศลได้ และในปีหนึ่ง ๆ ชาวจีนจะมีพิธีไหว้ใหญ่ถึงแปดครั้ง (ไหว้ 8 เทศกาลโป๊ะโจ่ย) โดยวันสารทจีนเป็นหนึ่งในเทศกาลไหว้ที่สำคัญที่สุด

เช็งฮีไต๋ตี๋ (ยมบาล) จะตรวจบัญชีวิญญาณในวันนี้เพื่อส่งวิญญาณดีขึ้นสวรรค์และส่งวิญญาณร้ายลงนรก ชาวจีนจึงทำบุญและพิธีอุทิศกุศลให้วิญญาณเหล่านั้น เพื่อช่วยบรรเทาความทุกข์ทรมาน

ตำนานวันสารทจีน

ตำนานที่ 1 เล่าว่า วันสารทจีนเป็นวันที่ “เงี่ยมล้อเทียนจือ” หรือยมบาลจะทำหน้าที่ตรวจดูบัญชีวิญญาณคนตาย เพื่อแยกส่งวิญญาณดีขึ้นสวรรค์และวิญญาณร้ายลงนรก ชาวจีนจึงทำพิธีบูชาขออภัยและอุทิศส่วนกุศลให้วิญญาณเหล่านั้น เพื่อให้ได้ผลบุญและเปิดประตูนรกให้แก่วิญญาณร้ายได้รับ

ตำนานที่ 2 เกี่ยวกับชายหนุ่มนาม “มู่เหลียน” (พระมหาโมคคัลลานะ) ผู้มีความเคร่งครัดในพุทธศาสนา แต่แม่ของเขาไม่มีความศรัทธา วันหนึ่งมารดาให้เขาไปรับประทานอาหารที่มีน้ำมันหมูเจือปนกับผู้ถือศีลกินเจ ซึ่งทำให้แม่ต้องตกนรกอเวจี ต่อมามู่เหลียนนำคัมภีร์อิ๋ว หลันเผิน มาสวดและถวายอาหารช่วยแม่ออกจากนรกได้ หลังจากนั้นก็เกิดเป็นประเพณีไหว้สารทจีนทุกปีในเดือนประตูนรกเปิด เพื่อช่วยเหลือวิญญาณที่ทุกข์ทรมาน

การไหว้ในเทศกาลสารทจีน

พิธีไหว้วันสารทจีนแยกออกเป็น 3 ชุดหลัก ได้แก่

• ชุดสำหรับไหว้เจ้าที่ ทำในตอนเช้า ประกอบด้วยอาหารคาวหวาน ขนมกุยช่าย ขนมเทียน ขนมเข่ง ซึ่งต้องมีจุดสีแดงเป็นสัญลักษณ์นำโชค รวมทั้งผลไม้ น้ำชา เหล้าจีน และกระดาษเงินกระดาษทอง
• ชุดสำหรับไหว้บรรพบุรุษ ประกอบด้วยอาหารที่บรรพบุรุษโปรด เช่น น้ำแกง ขนมน้ำใส น้ำชา ขนมเทียน ขนมเข่ง ผลไม้ และกระดาษเงินกระดาษทอง โดยจัดจำนวนชุดตามจำนวนบรรพบุรุษ
• ชุดสำหรับไหว้สัมภเวสี หรือวิญญาณเร่ร่อนที่ไม่มีญาติ เรียกว่าพี่น้องที่ดีของเรา ไหว้นอกบ้านด้วยข้าวหอมจีนโบราณ คอปึ่ง เผือกนึ่ง เส้นหมี่ห่อใหญ่ เหล้า น้ำชา และกระดาษเงินกระดาษทอง

พิธีไหว้สารทจีน

การไหว้เจ้าที่จะทำในตอนเช้า โดยเผากระดาษเงินกระดาษทองให้เรียบร้อย จากนั้นจะตั้งโต๊ะไหว้บรรพบุรุษและไหว้ฮ้อเฮียตี๋ (สัมภเวสี) ในช่วงสายหรือบ่าย ขึ้นอยู่กับความนิยมของแต่ละครอบครัว โดยสามารถตั้งโต๊ะแยกกันแต่เผาเงินทองร่วมกันได้

ขนมที่ใช้ไหว้ในเทศกาลสารทจีน

ในเมืองจีนสมัยโบราณมีขนมไหว้ 5 อย่างที่เรียกว่า “โหงวเปี้ย” ซึ่งประกอบด้วย:

• ปัง ขนมทึงปัง ทำจากน้ำตาล
• เปี้ย ขนมหนึงเปี้ย คล้ายขนมไข่
• หมี่ ขนมหมี่เท้า แป้งข้าวเจ้ามีไส้เต้าซา
• มั่ว ขนมทึกกี่ ข้าวพองสีแดงมีไส้บาง
• กี ขนมทึงกี ชิ้นใหญ่ตัดเป็นชิ้นเล็กกินได้

อย่างไรก็ตามในไทยเนื่องจากหาวัตถุดิบครบถ้วนยาก ชาวไทยเชื้อสายจีนจึงมักใช้ขนมเทียนและขนมเข่งแทน พร้อมจัดอาหารคาว 3 หรือ 5 อย่าง เช่น ไก่ หมู เป็ด ไข่ หมึก ปลา และขนมหวานอย่างขนมถ้วยฟู ขนมเปี๊ยะ หรือผลไม้ตามความชอบ

ความสำคัญของประเพณีสารทจีน

นอกจากจะเป็นโอกาสให้ลูกหลานแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษแล้ว ประเพณีนี้ยังช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัวให้เหนียวแน่น โดยทุกคนได้ทำกิจกรรมร่วมกันอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา มีความสุข และสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามนี้ต่อไป

ข้อห้ามที่ควรระวังในวันสารทจีน

ในวันสารทจีนควรหลีกเลี่ยงการทำสิ่งที่ไม่เป็นมงคล เช่น การทะเลาะเบาะแว้ง การใช้ถ้อยคำหยาบคาย หรือการทำสิ่งที่อาจรบกวนวิญญาณ นอกจากนี้ ควรระมัดระวังเรื่องความปลอดภัยในสถานที่จัดพิธี และดูแลความสะอาดบริเวณไหว้เพื่อความราบรื่นของงาน

เทศกาลสารทจีนจึงถือเป็นวันที่มีความหมายลึกซึ้งสำหรับชาวจีนและชุมชนที่สืบสานประเพณีนี้อย่างต่อเนื่อง เป็นบุญกุศลและความรักที่ถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นผ่านพิธีกรรมและกิจกรรมแห่งการรำลึก